🐧Yeni başlayanlar için Linux komut kütüphanesi

Linux komutlarını Türkçe öğrenin

En önemli 300 Linux komutunu basit açıklamalar, gerçek örnekler ve detaylı parametrelerle keşfedin.

300
Komut
12
Kategori
100%
Türkçe

🤔 Ne yapmak istiyorsun?

Yapmak istediğiniz işlemi Türkçe yazın, size uygun komutu önerelim.

🚀 Terminal Öğrenmeye Nereden Başlamalı?

İlk 10 Komut

Linux terminaline yeniyseniz, aşağıdaki 10 temel komut ile başlamanız önerilir. Bu komutlar dosya ve dizin yönetimi gibi en sık ihtiyaç duyacağınız işlemleri yapmanızı sağlar.

🔥 En Popüler Komutlar

🌱 Yeni Başlayanlar İçin

📂 Kategoriler

🖥️ Tüm Komutlar

300 komut
lskolay
📁 Dosya Yönetimi

Dosya ve dizinlerin içeriklerini detaylı biçimde listeler

$ ls
cdkolay
📁 Dosya Yönetimi

Çalışma dizinini değiştirir

$ cd /var/log
pwdkolay
📁 Dosya Yönetimi

Mevcut çalışma dizinini gösterir

$ pwd
cpkolay
📁 Dosya Yönetimi

Dosya ve dizinleri kopyalar

$ cp dosya.txt yedek.txt
mvkolay
📁 Dosya Yönetimi

Dosya ve dizinleri taşır veya yeniden adlandırır

$ mv eski.txt yeni.txt
rmkolay
📁 Dosya Yönetimi

Dosya, bağlantı ve dizinleri sistemden kalıcı olarak siler

$ rm dosya.txt
mkdirkolay
📁 Dosya Yönetimi

Sistemde yeni ve iç içe klasör (dizin) yapıları oluşturur

$ mkdir projeler
touchkolay
📁 Dosya Yönetimi

Boş dosya oluşturur veya zaman damgasını günceller

$ touch yeni.txt
findorta
📁 Dosya Yönetimi

Belirli kriterlere göre (isim, boyut, tarih) dosya ve dizinleri arar

$ find . -name '*.txt'
treekolay
📁 Dosya Yönetimi

Dizin yapısını ağaç şeklinde gösterir

$ tree
catkolay
📝 Metin İşleme

Dosya içeriğini görüntüler

$ cat dosya.txt
greporta
📝 Metin İşleme

Metin dosyaları veya çıktılar içinde belirli kelime kalıplarını arar

$ grep 'hata' log.txt
headkolay
📝 Metin İşleme

Bir dosyanın veya çıktının sadece en üstteki (baştaki) satırlarını gösterir

$ head dosya.txt
tailkolay
📝 Metin İşleme

Bir dosyanın sadece en sondaki satırlarını (örneğin logları) canlı olarak gösterir

$ tail dosya.txt
lesskolay
📝 Metin İşleme

Büyük metin dosyalarını terminalde sayfa sayfa, yukarı/aşağı kaydırarak inceler

$ less /var/log/syslog
sedzor
📝 Metin İşleme

Metin akışında düzenleme yapar

$ sed 's/eski/yeni/g' dosya.txt
awkzor
📝 Metin İşleme

Metin işleme ve rapor oluşturma aracı

$ awk '{print $1}' dosya.txt
wckolay
📝 Metin İşleme

Satır, kelime ve karakter sayısını gösterir

$ wc dosya.txt
sortkolay
📝 Metin İşleme

Metin dosyalarının veya girdilerin satırlarını alfabetik/sayısal sıralar

$ sort dosya.txt
chmodorta
🔐 İzinler ve Sahiplik

Dosya izinlerini değiştirir

$ chmod 755 script.sh
chownorta
🔐 İzinler ve Sahiplik

Dosya sahibini değiştirir

$ chown ali dosya.txt
chgrporta
🔐 İzinler ve Sahiplik

Dosya veya dizinlerin ait olduğu kullanıcı grubunu değiştirir

$ chgrp developers proje/
umaskorta
🔐 İzinler ve Sahiplik

Varsayılan dosya izinlerini ayarlar

$ umask
pingkolay
🌐

Ağ bağlantısını test eder

$ ping google.com
curlorta
🌐

URL üzerinden veri transfer eder

$ curl https://api.example.com
wgetkolay
🌐

İnternet üzerinden (HTTP, HTTPS, FTP) arka planda dosya indirir

$ wget https://example.com/dosya.zip
sshorta
🌐

Uzak sunucuya güvenli bağlantı kurar

$ ssh ali@server.com
scporta
🌐

Dosyaları güvenli şekilde kopyalar

$ scp dosya.txt ali@server:/tmp/
ifconfigorta
🌐

Ağ arayüzlerini yapılandırır

$ ifconfig
topkolay
📊 Sistem İzleme

Sistem kaynak (CPU, RAM) kullanımını gerçek zamanlı ve sürekli olarak izler

$ top
htopkolay
📊 Sistem İzleme

Sistem kaynaklarını ve süreçleri renkli, etkileşimli biçimde izler

$ htop
pskolay
📊 Sistem İzleme

Sistemde anlık olarak çalışan süreçlerin (işlemlerin) anlık durum bilgisini listeler

$ ps aux
dfkolay
📊 Sistem İzleme

Disk kullanımını gösterir

$ df -h
dukolay
📊 Sistem İzleme

Dizinlerin ve dosyaların diskte ne kadar alan kapladığını tahmin eder

$ du -sh *
freekolay
📊 Sistem İzleme

Bellek kullanımını gösterir

$ free -h
unamekolay
📊 Sistem İzleme

Sistem bilgilerini gösterir

$ uname -a
uptimekolay
📊 Sistem İzleme

Sistemin çalışma süresini gösterir

$ uptime
aptkolay
📦 Paket Yönetimi

Debian/Ubuntu paket yöneticisi

$ sudo apt update
dpkgorta
📦 Paket Yönetimi

Debian paket yöneticisi (düşük seviye)

$ dpkg -i paket.deb
tarorta
🗜️ Arşivleme ve Sıkıştırma

Birden fazla dosyayı tek bir arşiv (tarball) dosyasında birleştirir veya çıkarır

$ tar -czf arsiv.tar.gz klasor/
gzipkolay
🗜️ Arşivleme ve Sıkıştırma

Dosyaları küçülterek .gz uzantılı sıkıştırılmış dosyalara dönüştürür

$ gzip dosya.txt
zipkolay
🗜️ Arşivleme ve Sıkıştırma

Dosya ve klasörleri popüler ZIP formatında arşivleyip sıkıştırır

$ zip arsiv.zip dosya1.txt dosya2.txt
unzipkolay
🗜️ Arşivleme ve Sıkıştırma

Sıkıştırılmış .zip uzantılı arşiv dosyalarını klasöre çıkartır

$ unzip arsiv.zip
killorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Sürece sinyal (genellikle sonlandırma/çökertme sinyali) göndererek işlemi durdurur

$ kill 1234
killallorta
⚙️ Süreç Yönetimi

İsme göre süreçleri sonlandırır

$ killall firefox
bgorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Süreci arka plana gönderir

$ bg
fgorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Arka plan sürecini ön plana getirir

$ fg
nohuporta
⚙️ Süreç Yönetimi

Terminal kapansa da süreç çalışmaya devam eder

$ nohup ./script.sh &
useraddorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Sisteme yeni bir kullanıcı hesabı ve profil bilgileri tanımlar

$ sudo useradd ali
passwdkolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Kullanıcı şifresini değiştirir

$ passwd
sudokolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Komutu yönetici yetkisiyle çalıştırır

$ sudo apt update
sukolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Mevcut oturum içinde başka bir kullanıcının kimliğine (root) geçiş yapar

$ su
mountorta
💾 Disk Yönetimi

Diskleri, USB sürücüleri veya ISO dosyalarını dosya sistemine bağlar

$ mount
umountorta
💾 Disk Yönetimi

Sisteme önceden bağlanmış olan cihazları (disk, USB) güvenle ayırır

$ sudo umount /mnt/usb
lsblkkolay
💾 Disk Yönetimi

Blok aygıtlarını listeler

$ lsblk
ddzor
💾 Disk Yönetimi

Blok düzeyinde veri kopyalar

$ dd if=/dev/sda of=disk.img bs=4M
mkfszor
💾 Disk Yönetimi

Disk bölümlerini belirli bir formatta (ext4, fat vb.) biçimlendirir

$ sudo mkfs.ext4 /dev/sdb1
echokolay
📁 Dosya Yönetimi

Verilen metni veya değişkenin değerini standart çıktıya (terminale) yazdırır

$ echo 'Merhaba Dünya'
cutorta
📝 Metin İşleme

Satırlardan belirli alanları keser

$ cut -d: -f1 /etc/passwd
trorta
📝 Metin İşleme

Karakterleri dönüştürür veya siler

$ echo 'merhaba' | tr 'a-z' 'A-Z'
uniqkolay
📝 Metin İşleme

Tekrarlayan satırları filtreler

$ sort dosya.txt | uniq
difforta
📝 Metin İşleme

İki dosya veya dizin arasındaki satır bazlı farklılıkları karşılaştırarak sunar

$ diff dosya1.txt dosya2.txt
pasteorta
📝 Metin İşleme

Dosya satırlarını yan yana birleştirir

$ paste isimler.txt numaralar.txt
statkolay
📁 Dosya Yönetimi

Dosya bilgilerini ayrıntılı gösterir

$ stat dosya.txt
filekolay
📁 Dosya Yönetimi

Bir dosyanın içeriğini analiz ederek uzantıdan bağımsız gerçek tipini belirler

$ file resim.jpg
lnorta
📁 Dosya Yönetimi

Dosyalar arasında kısayol (sembolik) veya fiziksel (hard) bağlantılar oluşturur

$ ln -s /var/log/syslog log
basenamekolay
📁 Dosya Yönetimi

Yol adından dosya adını çıkarır

$ basename /home/ali/dosya.txt
dirnamekolay
📁 Dosya Yönetimi

Yol adından dizin kısmını çıkarır

$ dirname /home/ali/dosya.txt
whoamikolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Mevcut kullanıcı adını gösterir

$ whoami
hostnamekolay
🌐

Bilgisayar adını gösterir veya ayarlar

$ hostname
datekolay
📊 Sistem İzleme

Tarih ve saati gösterir veya ayarlar

$ date
calkolay
📊 Sistem İzleme

Takvim gösterir

$ cal
historykolay
📊 Sistem İzleme

Komut geçmişini gösterir

$ history
iporta
🌐

Ağ yapılandırmasını yönetir

$ ip addr show
ssorta
🌐

Soket bağlantılarını gösterir

$ ss -tlnp
netstatorta
🌐

Ağ bağlantılarını ve istatistikleri gösterir

$ netstat -tlnp
digorta
🌐

DNS sorguları yapar

$ dig google.com
nslookupkolay
🌐

DNS adı çözümler

$ nslookup google.com
niceorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Süreç önceliğini ayarlayarak çalıştırır

$ nice -n 10 ./script.sh
reniceorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Çalışan sürecin önceliğini değiştirir

$ renice 10 -p 1234
jobskolay
⚙️ Süreç Yönetimi

Arka plan işlerini listeler

$ jobs
disownorta
⚙️ Süreç Yönetimi

İşi shell'den ayırır

$ disown %1
bzip2kolay
🗜️ Arşivleme ve Sıkıştırma

Dosyaları bzip2 ile sıkıştırır

$ bzip2 dosya.txt
xzkolay
🗜️ Arşivleme ve Sıkıştırma

Dosyaları xz ile sıkıştırır

$ xz dosya.txt
fdiskzor
💾 Disk Yönetimi

Disk bölümlerini yönetir

$ sudo fdisk -l
blkidorta
💾 Disk Yönetimi

Blok aygıtlarının UUID bilgilerini gösterir

$ blkid
partedzor
💾 Disk Yönetimi

Gelişmiş disk bölümleme aracı

$ sudo parted -l
pacmanorta
📦 Paket Yönetimi

Arch Linux paket yöneticisi

$ sudo pacman -S firefox
yayorta
📦 Paket Yönetimi

Arch Linux AUR yardımcısı

$ yay -S google-chrome
makepkgzor
📦 Paket Yönetimi

Arch Linux paket oluşturur

$ makepkg -si
apt-getorta
📦 Paket Yönetimi

Debian/Ubuntu düşük seviye paket yöneticisi

$ sudo apt-get update
add-apt-repositoryorta
📦 Paket Yönetimi

PPA deposu ekler

$ sudo add-apt-repository ppa:user/ppa-name
dnforta
📦 Paket Yönetimi

Fedora paket yöneticisi

$ sudo dnf install firefox
rpmorta
📦 Paket Yönetimi

RPM paket yöneticisi

$ rpm -ivh paket.rpm
aliaskolay
📊 Sistem İzleme

Komut kısayolu tanımlar

$ alias ll='ls -la'
whichkolay
📊 Sistem İzleme

Komutun tam yolunu gösterir

$ which python
xargsorta
📝 Metin İşleme

Standart girdiden argüman oluşturur

$ find . -name '*.tmp' | xargs rm
teeorta
📝 Metin İşleme

Çıktıyı hem ekrana hem dosyaya yazar

$ ls | tee liste.txt
rsyncorta
📁 Dosya Yönetimi

Dosyaları senkronize eder

$ rsync -avz kaynak/ hedef/
lsoforta
📊 Sistem İzleme

Açık dosyaları listeler

$ lsof -i :80
crontaborta
📊 Sistem İzleme

Zamanlanmış görevleri yönetir

$ crontab -l
systemctlorta
📊 Sistem İzleme

Systemd servislerini yönetir

$ systemctl status nginx
journalctlorta
📊 Sistem İzleme

Systemd loglarını görüntüler

$ journalctl -u nginx
userdelorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Kullanıcı hesabını siler

$ sudo userdel ali
usermodorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Kullanıcı hesabını düzenler

$ sudo usermod -aG docker ali
locatekolay
📁 Dosya Yönetimi

Veritabanı bazlı hızlı dosya araması yapar

$ locate passwd
updatedbkolay
📁 Dosya Yönetimi

locate komutu için dosya veritabanını günceller

$ sudo updatedb
realpathkolay
📁 Dosya Yönetimi

Bir dosyanın mutlak ve çözümlenmiş yolunu gösterir

$ realpath ./script.sh
readlinkkolay
📁 Dosya Yönetimi

Sembolik bağların işaret ettiği asıl dosyayı gösterir

$ readlink -f /usr/bin/python
findmntorta
💾 Disk Yönetimi

Bağlı olan tüm dosya sistemlerini listeler

$ findmnt
mountpointkolay
💾 Disk Yönetimi

Bir dizinin mount point (bağlantı noktası) olup olmadığını kontrol eder

$ mountpoint /mnt/usb
installorta
📁 Dosya Yönetimi

Dosyaları kopyalar ve özelliklerini/izinlerini ayarlar

$ install -m 755 app /usr/local/bin/app
truncateorta
📁 Dosya Yönetimi

Dosyanın boyutunu istenilen değere küçültür veya büyütür

$ truncate -s 0 log.txt
synckolay
💾 Disk Yönetimi

Önbellekte bekleyen verileri diske yazar

$ sync
pathchkorta
📁 Dosya Yönetimi

Dosya yolunun taşınabilirliğini ve geçerliliğini kontrol eder

$ pathchk -p /uzun/bir/yol
columnorta
📝 Metin İşleme

Metni sütunlu veya tablo formatına dönüştürür

$ mount
commorta
📝 Metin İşleme

İki sıralı dosyayı satır satır karşılaştırır

$ comm dosya1.txt dosya2.txt
joinorta
📝 Metin İşleme

İki dosyayı ortak bir alana (sütuna) göre birleştirir

$ join idler.txt isimler.txt
nlkolay
📝 Metin İşleme

Metin dosyalarındaki satırları numaralandırır

$ nl dosya.txt
fmtorta
📝 Metin İşleme

Metin paragraflarını belirli bir genişliğe göre formatlar

$ fmt -w 60 belge.txt
foldorta
📝 Metin İşleme

Uzun metin satırlarını belirtilen noktadan ikiye katlar

$ fold -w 80 dosya.txt
expandkolay
📝 Metin İşleme

Tab (sekme) karakterlerini boşluk karakterine dönüştürür

$ expand dosya.c > temiz.c
unexpandkolay
📝 Metin İşleme

Boşluk karakterlerini TAB (sekme) karakterine dönüştürür

$ unexpand -a dosya.txt
revkolay
📝 Metin İşleme

Satırlardaki karakterlerin sırasını tersine çevirir

$ echo "linux"
stringsorta
📝 Metin İşleme

İkili (Binary) dosyalar içindeki okunabilir metinleri bulur

$ strings /bin/bash
iconvorta
📝 Metin İşleme

Dosyaların karakter kodlamasını (encoding) değiştirir

$ iconv -f ISO-8859-9 -t UTF-8 tr.txt
splitorta
📁 Dosya Yönetimi

Büyük dosyaları daha küçük parçalara böler

$ split -b 50M devasa.iso parca_
csplitzor
📝 Metin İşleme

Dosyaları içeriğindeki kalıplara (örneğin kelimelere) göre böler

$ csplit kitap.txt '/Bölüm/' '{*}'
odzor
📝 Metin İşleme

Dosya içeriğini sekizli (octal) veya farklı veri formatlarında listeler

$ od -c veri.bin
hexdumpzor
📝 Metin İşleme

Dosya içeriğini Hexadecimal, Decimal veya Octal formatta gösterir

$ hexdump -C image.jpg
xxdzor
📝 Metin İşleme

Dosyalardan Hex dökümleri çıkarır ve bunu geri eski haline getirebilir

$ xxd app app.hex
printfkolay
📝 Metin İşleme

Formatlı ve değişkenli çıktı yazdırır

$ printf 'Sayi %03d\\n' 5
lookkolay
📝 Metin İşleme

Belirtilen bir harf veya kelime öbeği ile başlayan kelimeleri listeler

$ look sys
pgreporta
⚙️ Süreç Yönetimi

Çalışan süreçleri süreç comprises name, süreç adlarına göre arayıp PID bulur

$ pgrep sshd
pkillorta
⚙️ Süreç Yönetimi

İsim veya kalıp bazlı olarak süreçleri (işlemleri) zorla kapatır

$ pkill -9 firefox
pstreekolay
⚙️ Süreç Yönetimi

Çalışan süreçleri ağaç (hiyerarşik) formatında izler

$ pstree
waitorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Arka planda (background) çalışan işlemlerin(sürecin) bitmesini bekler

$ wait $!
timeoutorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Bir komutu belirli bir süre sınırı ile çalıştırır

$ timeout 10s ping 8.8.8.8
setsidzor
⚙️ Süreç Yönetimi

Programları mevcut terminal oturumundan ayırarak çalıştırır

$ setsid ./backup_script.sh
tasksetzor
⚙️ Süreç Yönetimi

Bir sürecin CPU (İşlemci Çekirdeği) affinitesini yönetir

$ taskset -c 0,1 firefox
chrtzor
⚙️ Süreç Yönetimi

Bir sürecin gerçek zamanlı planlama özelliğini manipüle eder

$ chrt -f 99 ./audio_encode
pidofkolay
⚙️ Süreç Yönetimi

Çalışan bir programın PID (Process ID) değerini isminden bulur

$ pidof nginx
screenorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Terminal penceresini çoklamaya ve arkaplanda bırakmaya yarar

$ screen -S sunucu
tmuxorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Çoklu terminal oturum (multiplexer) yöneticisi aracı

$ tmux new -s calisma
hostkolay
🌐

Gelişmiş alan adı ve IP çözümlemeleri yapar

$ host google.com
tracerouteorta
🌐

Ağ paketlerinin hedefe ulaşana kadar geçtiği yönlendiricileri (hop) izler

$ traceroute google.com
tracepathkolay
🌐

Traceroute'ın Root / Sudo yetkisi olmadan çalıştırılabilen versiyonu

$ tracepath yahoo.com
mtrorta
🌐

Ağ teşhisi aracı; Traceroute ve Ping komutlarının modern kombinasyonudur

$ mtr 8.8.8.8
nczor
🌐

Netcat: Ağların İsviçre Çakısı; TCP/UDP üstünden okuma ve yazma işlevleri yapar

$ nc -zv 192.168.1.1 80
ncatzor
🌐

Geliştirilmiş modern Netcat (Nmap Network Exploration Tool/ncat)

$ ncat -C scanme.nmap.org 80
telnetorta
🌐

Uzak makinelere şifresiz düz metin üzerinden erişim veya haberleşme kanalı açar

$ telnet 192.168.1.100 25
ftpkolay
🌐

Dosya Transfer Protokolü aracılığı ile sunucularla temel dosya alım/verimi yapar

$ ftp ftp.debian.org
sftporta
🌐

Güvenli Dosya Transfer Protokolü (Secure FTP) aracıdır

$ sftp ali@10.0.0.12
ssh-copy-idorta
🌐

Yerel cihazın güvenlik anahtarını (Public Key) hedefe ekleyerek şifresiz SSH girişini ayarlar

$ ssh-copy-id root@192.168.1.15
ssh-keygenorta
🌐

Şifresiz SSH ve Github bağlantıları için gizli/açık Sertifika (Keypair) seti oluşturur

$ ssh-keygen -t rsa -b 4096
ssh-agentorta
🌐

SSH anahtarlarını hafızaya alarak şifresiz girişin sürekliliğini sağlar

$ eval $(ssh-agent -s)
ssh-addorta
🌐

SSH şifresi çözülmüş Private Key'leri ssh-agent hafızasına yükler

$ ssh-add ~/.ssh/id_rsa
routeorta
🌐

Çekirdeğin IP yönlendirme tablosunu (routing table) gösterir veya manipüle eder

$ route -n
arporta
🌐

Sistemin ARP (Adres Çözümleme Protokolü) önbelleğini okur ve düzenler

$ arp -a
arpingorta
🌐

Hedef cihazlara ICMP paketi yerine düşük seviye ARP istekleri gönderir

$ arping -I eth0 192.168.1.100
tcpdumpzor
🌐

Sistemdeki network kartlarından geçen trafik verisini analiz eden süzücü Packet Sniffer aracı

$ tcpdump -i eth0 tcp port 80
nmapzor
🌐

Network Mapper; gelişmiş siber güvenlik port ve zafiyet tarama programıdır

$ nmap -sV -p 1-1000 192.168.1.1
whoiskolay
🌐

Kayıtlı alan adları (domain) ve IP'ler hakkında sahiplik bilgisini sergiler

$ whois pengui.org
vmstatorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Sistem sanal bellek (RAM), Swap (Takas alanı) ve blok CPU kullanım özeti istatistiklerini raporlar

$ vmstat 2 5
iostatorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Disklerin I/O okuma/yazma stresini (girdi/çıktı darboğazı) analiz eder

$ iostat -x 3
iotoporta
🖥️ Sistem Yönetimi

Diski hangi uygulamanın aşırı derece meşgul ettiğini anlık canlı panelde listeler

$ sudo iotop -o
mpstatzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Çoklu çekirdekli (Multi-Processor) CPU sunucularında çekirdek başı kullanım yükünü çizer

$ mpstat -P ALL 1
sarzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Sistem Aktivite Raporlayıcısı; Tüm donanım performans geçmişini loglardan anlık çeker

$ sar -u 2 5
dstatorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Sistem kaynaklarını anlık ve renkli olarak kapsamlı matriste gösterir

$ dstat -cmdn
atopzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Gelişmiş Performans Monitörü; süreçlerin detaylı disk ve ağ yüklerini loglar

$ atop -r /var/log/atop/atop_20240101
glanceskolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Sistemi tek bir canlı dashboard altında birleştiren modern yönetim paneli

$ glances -w
watchkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Bir komutu belirli zaman aralıklarıyla düzenli olarak tekrar tekrar çalıştırır

$ watch -n 1 ls -lh
fuserorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Dosyaları veya soketleri meşgul eden uygulamaları (Process) bulur ve kapatır

$ fuser -v /mnt/usb
pmapzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Çalışan bir programın bellekte kapladığı hafıza adres haritasını(Memory Map) dizeler

$ pmap -x 1234
slabtopzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Çekirdek belleğindeki SLAB cache (Önbellek) kullanımını analiz eder

$ sudo slabtop -s c
groupaddkolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Sisteme yeni bir kullanıcı işletim grubu dahil eder

$ sudo groupadd docker_users
groupdelkolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Sisteme kayıtlı boş bir kullanıcı erişim grubunu söküp atar

$ sudo groupdel devs
groupmodorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Mevcut olan bir grubun adını veya GID veritabanı ID'sini değiştirir

$ sudo groupmod -n managers admins
groupskolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Kullanıcının üye olduğu erişim birimlerini listeler

$ groups
idkolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Mevcut kullanıcının (UID) ve Gruplarının (GID) kimlik numaralarını ayıklar

$ id
newgrporta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Shell oturumunda birincil etkin eylem grubunu anında değiştirir

$ newgrp devs
chageorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Kullanıcı hesaplarının şifre zamanaşımı ve geçerlilik ayarlarını yönetir

$ sudo chage -M 30 ali
gpasswdorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Erişim birimleri (Gruplar) için alt üyeleri tahsis eder ve şifre ekler

$ sudo gpasswd -a ahmet devs
whokolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Şu anda sistemde fiziksel veya uzaktan(SSH) aktif giriş yapmış kişileri gösterir

$ who
wkolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Sisteme bağlı kullanıcıları ve de tam olarak o an ne çalıştırdıklarını gösterir

$ w
lastkolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Son başarılı ve fiziksel Reboot/Shutdown döngüleri ile SSH Login girişlerini auditler

$ last root
lastlogkolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Kullanıcıların sunucudaki son online/başarılı giriş saatlerini gösterir

$ lastlog
loginctlorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Systemd logind servisi üzerinden cihazın oturum (Session) panellerini kontrol eder

$ loginctl list-sessions
servicekolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Eski System V init (\/etc\/init.d) tarzı arkaplan servislerini başlatan / durduran komut

$ sudo service apache2 restart
systemd-analyzeorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Makinenin açılış (Boot) hız gecikmelerini ölçüp, yavaş başlayan uygulamaları ifşa eder

$ systemd-analyze
systemd-runzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Herhangi bir terminal çalışanını arka plandaki geçici izolasyon panellerine taşır

$ systemd-run --unit=yedek ./db_backup.sh
hostnamectlkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Statik sistem adını (Hostname) denetler ve modern ağ yapılandırmalarına kaydeder

$ hostnamectl status
timedatectlkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Sistemin Evrensel(UTC) Zamanını (Timezone), donanım BIOS saatini ve NTP veri senkronunu yapılandırır

$ timedatectl
localectlkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Sistemin Klavye planı(Keymap), arabirim dil paketleri (Locale) kalıcı komutudur

$ localectl status
dmesgorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Cihaza takılan/çıkartılan tüm Donanım olaylarını ve Ring-Buffer Kernel loglarını sunar

$ sudo dmesg -T
cronorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Periyodik/Zamanlı görevleri sonsuz döndürüde işleten Cron Daemon arka plandır

$ systemctl restart cron
atorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Gelecekte sadece BİR KERE çalıştırılacak tek planlı script atanan zamanlayıcı panosudur

$ echo "reboot"
atqorta
⚙️ Süreç Yönetimi

at komutu altından kurulmuş "gelecekte" tek sefere çalışacak beklemedeki kuyruk ID listesini ifşa eder

$ atq
atrmorta
⚙️ Süreç Yönetimi

at komutu yapısında kurulmuş beklemede kalan Job_ID kuyruğundaki hedef izi siler ve kilitler

$ atrm 5
batchorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Sistem yüksek yükten CPU boş kullanımına kadar ulaştığında tekillik çalıştıran servis tetikleyicisidir

$ echo "tar -czf b.tar.gz /"
apt-cachekolay
📦 Paket Yönetimi

Debian depo veritabanındaki paket isimlerinde filtre, bağımlılık, açıklama ve MB arar

$ apt-cache search editor
apt-fileorta
📦 Paket Yönetimi

Programlar derlenirken sistem dosya ağacı eksiğini (o hedefin hangi yüklemeden inebileceğini) yakalatır

$ apt-file search libvulkan.so
dpkg-reconfigureorta
📦 Paket Yönetimi

Bilgisayardaki (.deb) sistemlerin veya ilk kurulum arayüz konfiglerin wizard gui menüsünü baştan açar

$ sudo dpkg-reconfigure locales
yumorta
📦 Paket Yönetimi

RedHat/CentOS kök sisteminde RPM çekirdeğine destek atan depo yöneticisi kurucusudur

$ sudo yum update
zypperorta
📦 Paket Yönetimi

OpenSUSE ailesindeki gelişmiş yazılım RPM ve lib çekirdeği yöneticisidir

$ sudo zypper refresh
flatpakorta
📦 Paket Yönetimi

Linux dağıtımlarından bağımsız paketlenmiş sandbox masaüstü uygulamaları yöneticisidir

$ flatpak install flathub org.gimp.GIMP
snapkolay
📦 Paket Yönetimi

Ubuntu geliştiricilerinin tüm Linux'e sunduğu Container yapılı kapalı paket sistemidir

$ sudo snap install vlc
gunzipkolay
📁 Dosya Yönetimi

(.gz) olan Gzip sıkıştırmaları açar ve orijinal orijinal dosyayı iade eder

$ gunzip log.txt.gz
bunzip2kolay
📁 Dosya Yönetimi

Bzip2 (.bz2) formatındaki daha ağır sıkıştırmaları orijinal dosyaya çözümler

$ bunzip2 arşiv.bz2
unxzorta
📁 Dosya Yönetimi

LZMA/XZ tabanlı en acımasız orandaki Linux kernel .xz sıkıştırmalarını (.xz) çıkarır

$ unxz kernel_5.10.tar.xz
zcatorta
📝 Metin İşleme

Gzip/Zip komres (.gz) dosyalarını CATA çevirmeden (Ekrana) diske açılmışçasına okur

$ zcat /var/log/syslog.2.gz
bzcatkolay
📝 Metin İşleme

bz2 compress yığınını ekrana veya bash üzerinden akım listesini fırlatır

$ bzcat varlog.bz2
xzcatkolay
📝 Metin İşleme

.xz uzantılı sistem formatlarındaki kompres text bloklarının stdout (Ekran) okuyucusu

$ xzcat veriler.xz
7zorta
📁 Dosya Yönetimi

En yüksek sıkıştırma oranlı ve harici format sağlayan 7-Zip araç yönetici arşiv komutu

$ 7z a yedek.7z klasor/
7zaorta
📁 Dosya Yönetimi

7z komutunun otonom olarak (Standalone) eklentisiz herşeyi çözen hali

$ 7za e arsiv.7z
7zrkolay
📁 Dosya Yönetimi

Sadece 7z formatını destekleyen, bellek dostu minimal 7-Zip araç kütüphanesi

$ 7zr x paket.7z
arzor
📁 Dosya Yönetimi

Unix geliştirici kütüphanesi arşivleyicisi, özellikle .a derlemeleri oluşturur

$ ar x lib.a
cpioorta
📁 Dosya Yönetimi

Eski ama köklü bir dosya arşivleyicidir; genelde initramfs imajlarını açar

$ find .
fsckorta
💾 Disk Yönetimi

Dosya Sistemi Hata Kontrol (File System Consistency Check) ve bozuk disk onarım aracı

$ sudo fsck /dev/sdb1
e2fsckzor
💾 Disk Yönetimi

Ext2/Ext3 ve Ext4 dosya sistemleri için uzmanlaşmış tamir (fsck) komutudur

$ sudo e2fsck -p /dev/sda1
resize2fszor
💾 Disk Yönetimi

Ext2/Ext3/Ext4 disk bölümlerinin boyutunu (Partition Size) daraltır veya büyütür

$ sudo resize2fs /dev/sda1
tune2fszor
💾 Disk Yönetimi

Ext dosya sistemlerinin sökülebilir (mountable) parametrelerini, diski kırmadan değiştirir

$ sudo tune2fs -L YEDEK /dev/sda1
dumpe2fszor
💾 Disk Yönetimi

Ext dosya sisteminin anakart ve Süper Blok(Superblock) ham okuma yapısını haritalar

$ sudo dumpe2fs /dev/sda1
wipefszor
💾 Disk Yönetimi

Disklerin uçlarındaki imza (Signature/Magic string) sökerek onları raw biçime getirir

$ sudo wipefs -a /dev/sdb
mkfs.ext4orta
💾 Disk Yönetimi

Sisteme takılan diski, standart Linux (Ext4) formatlama prosedürüyle biçimlendirir

$ sudo mkfs.ext4 -L "DEPO" /dev/sdb1
mkfs.xfszor
💾 Disk Yönetimi

Sunuculardaki devasa dosya yığınları için tasarlanmış paralel (XFS) sistemi kurar

$ sudo mkfs.xfs -f /dev/sdb1
mkfs.vfatorta
💾 Disk Yönetimi

USB ve hafıza katlarına evrensel FAT32 (Windows destekli) formatı çakar

$ sudo mkfs.vfat -F 32 -n "FLASH" /dev/sdc1
badblockszor
💾 Disk Yönetimi

Hasarlı / Ölmekte Olan bir harddiskin (Bad Sector) çizik ve hatalı kısımlarını tarar

$ sudo badblocks -v /dev/sdb
hdparmorta
💾 Disk Yönetimi

SATA/IDE Harddisklerin ince ayar (Performance) ve güç modüllerini konfigüre eder

$ sudo hdparm -I /dev/sda
smartctlorta
💾 Disk Yönetimi

Hard disk ve SSD donanımlarının S.M.A.R.T (kendi sağlık hata algılama) uyarılarını okur

$ sudo smartctl -a /dev/sda
unaliaskolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Geçici veya kalıcı oluşturulmuş alias takma ad(Kısaltma) komut komutlarını imha eder

$ unalias ll
whereiskolay
📁 Dosya Yönetimi

Sistemdeki komut tabanlı uygulamanın binary'sini, kaynak ve man (yardım) dosyalarını bulur

$ whereis bash
typekolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Sisteme basılan bir komutun, kernel (Bash Builtin) mi yoksa external (Bin Klasörü) bir dosya mı olduğunu açıklar

$ type cd
envkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Global sistem ortam değişkenleri(Environment Variables) matris dizisini yazdırıp düzenler

$ env
printenvkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

env aracı ile çok benzer, salt olarak global olarak yüklenmiş çevresel ortam parametlerini bulur

$ printenv HOME
exportorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Sadece geçerli shell içine atanan (Sanal) lokal komutu tüm Global Linux sistem oturuma empoze eder

$ export PATH=$PATH:/opt/bin
unsetkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Atanmış Lokal veya Global (export edilmiş) ortamı yazar değişkenini sistemin ram ön belleğinden siler temizler

$ unset SECRET_KEY
sourceorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Linux .bashrc vb ayar kayıtlarını sistemi yeni açmış gibi mevcut Terminale tekrar yükleyip yedirtir

$ source ~/.bashrc
execzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Mevcut shell pencerenizi komple ezip yok ederek yeni çalışacak eylemle tüm seansı donatır

$ exec zsh
setorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Varsayılan tüm işlev fonksiyonlarını gösterir veya Bash'in kilit davranış standartlarını modife kurgular

$ set -e
yeskolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Klavye onayını(Yes(y) tuşunu) bypass edecek sürekli terminal loop onay basımı üretir

$ yes
clearorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Mevcut shell(Terminal ekranının) kirliliğini, çıktı tablosunun yazımlarını silip feraha alır(Cntrl+L)

$ clear
resetkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Kayıp sembollere/Bozuk fontlara takılmış Terminal ara sürümünüzün beynini fabrika ilk açılış safhasına sıfırlar

$ reset
scriptorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Terminalinizde bastığınız, okuduğunuz veya cevap verdiğiniz tüm komut ve seklilleri zamanla(Audit/Log) txt tutar

$ script macera.log
scriptreplayorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Kaydedilmiş(.script logları) terminal dizilerini (Tıpkı video MP4 gibi) gerçek zamanlı terminalinizde oynatır

$ scriptreplay zaman.txt betik.txt
patchorta
📝 Metin İşleme

Diff komutu ile yaratılmış kod yama kaynak değişikliklerini hedeflenen ham Linux proje klasörüne/komutuna entegre uygular

$ patch < yama.patch
cmporta
📝 Metin İşleme

İki dosyayı bayt (byte) bazında en ince ayrıntısına kadar karşılaştırır

$ cmp image1.iso image2.iso
diff3orta
📝 Metin İşleme

2 dosya değil aynı anda yan yana 3 dosyanın ortak veya çakışan değişim kodunu haritalar

$ diff3 benimki.txt babase.txt onunki.txt
tsortzor
📝 Metin İşleme

Metin dosyalarında topolojik sıralama oluşturarak düğüm mimarilerini(node relation) kurgular

$ tsort bagimlik_graf.txt
shufkolay
📝 Metin İşleme

Dosya içeriklerini ve harf dizinlerini rastgele(randomize) sıralar/kullanır

$ shuf harfler.txt
seqkolay
📝 Metin İşleme

Verilen formata(Aralığa) göre nümerik sayı dizilerini baştan sona otomatik sırayla yazar

$ seq 1 5
factorkolay
📝 Metin İşleme

Değerleri matematiksel olarak birincil (Asal) çarpanlarına ayrıştırarak hexe yazar

$ factor 15
numfmtorta
📝 Metin İşleme

Ham sayılarla girilen GB, MB değerlerini İnsan (Human-Readable) formatına çevirir

$ numfmt --to=iec --suffix=B 1048576
base64orta
📝 Metin İşleme

Veriyi standard encode (Base64) kodlaması ile şifreler ya da şifresi çözülmüş geri hexe çıkartır

$ base64 my_photo.jpg
md5sumkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

İlgili dosyanın veri bütünlüğünü 128 bit MD5 (Message Digest) parmakizini hesaplar/okur

$ md5sum ubuntu.iso
sha1sumkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Dosyanın 160-bit SHA-1 (Secure Hash Algorithm) dijital özet (Hash) mimarisini çıkartır

$ sha1sum linux_kernel.tar.gz
sha256sumorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Tüm evrensel ve modern Kripto işlemlerindeki 256-bit kusursuz güvenlik imzasını üretir

$ sha256sum orjinal_imaj.img
sha512sumorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Kusursuz denilebilecek uzunlukta 512-bit olan en ağır güvenlik donanımlı hesaplamadır

$ sha512sum secret.key
cksumkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Tarihteki en eski 32 bit döngüsel (CRC) basit dosya bozukluk tayin komutu fırlatıcısıdır

$ cksum read.txt
sumorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Eski BSD (Unix) sistem standartlarının dosya sağlamlık checksum verisini doğrulatan basit komut

$ sum read.txt
hostidkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Makinenin global lisans veya IP bazlı 32-bit (Hex) Kernel Donanım Kimliğini(ID) verir

$ hostid
archorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Cihazın İşlemci Komut Mimarisini (x86_64, i686, arm, aarch64 vs) konsola tekte vurur

$ arch
nprockolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Sistemin mevcut makinede tam olarak fiziksel "Kaç tane kullanımda İşlemci Çekirdeği(CPU) var" yazar

$ nproc
getconforta
🖥️ Sistem Yönetimi

Sistemin (OS) veya ilgili dizinin Kernel Konfigürasyon ve POSIX limit özelliklerini sergiler

$ getconf LONG_BIT
ulimitzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Oturum başlatmış şahsın arka planda veya kabukta harcayabileceği "Sistem Limitlerini" (RAM, Açık Dosya vs) kırpar

$ ulimit -n
timeorta
⚙️ Süreç Yönetimi

Kendinden sonra girdiğin programın, o çalışırken kaç saniye/dakika gerçek süre ve CPU süresi harcadığını tutanaklar

$ time wget ubuntu.iso
statxorta
📁 Dosya Yönetimi

Mevcut stat komutuna göre Ext4 gibi gelişmiş dosyaların "Yaratılma (Birth)" saatlerini vs okutabilen modern versiyondur

$ statx klasor_adi
dos2unixkolay
📝 Metin İşleme

Microsoft (Windows) makinelerde yazılan kod dizgilerindeki Bozuk Satır Atlamalarını (CRLF) -> Linux(LF) standardına geçirir

$ dos2unix koddizgi.py
unix2dosorta
📝 Metin İşleme

Linux(LF) ortamında yazılmış scriptleri Windows (CRLF) komut satırlarında okunabilir yapma uyarlayıcısıdır

$ unix2dos projem.txt
loggerorta
🖥️ Sistem Yönetimi

Kabuk (Shell / Script) satırından direkt işletim sisteminin Sistem Günlüğüne (/var/log/syslog vb) log yazdırır

$ logger "Veritabani Baglanti Hatasi"
mesgkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Mevcut shell (TTY vb) oturumunuzun diğer tüm cihazların ekrandan yapabileceği Write (Mesajlaşma) tacizlerini açar/kapatır

$ kullanici-yonetimi
wallkolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Sistemdeki tüm açık shell(TTY) ve uzak ssh giriş yapan kullanıcılara Kırmızı Alarmsal Broadcast mesaj fırlatır

$ wall "Makineyi reboot ediyorum herkes kaydetsin!"
writeorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Aynı bilgisyarda online aktif başka kabuktaki (tty) arkadaşın pencerisin tekil olarak lokal çat(sohbet) açar

$ write ali
chfnorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Sunucu içerisindeki kullanıcı kimlik parmakizinin gerçek isim (Ad Soyad, Telefon) donelerini güncelleyen Change Finger komutu

$ chfn -f "Ali Velioglu" ali
chshorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Linux'ta bir kullanıcının sisteme varsayılan girdiği Kabuk(Shell - Default Bash, Zsh vb) yapısını kök ayara editler

$ chsh -s /bin/zsh
fingerkolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Kullanıcıların sisteme giriş durumunu, ofis adını ve okutulmamış maillerini detaylandırır

$ finger ali
getentorta
🖥️ Sistem Yönetimi

DNS veya Yerel kimlik (/etc/passwd, /etc/hosts) veritabanlarından spesifik satır girişlerini harikalarca söker

$ getent passwd ali
stdbuforta
🖥️ Sistem Yönetimi

Normalde satır satır akması gereken gecikmeli komut çıktılarını Buffer'ı(Tamponu) kapatarak milisaniyesinde zorla ekrana boşaltır

$ stdbuf -oL tail -f log
spongeorta
📝 Metin İşleme

Standart girdiyi okuyup tamamen hafızaya alır ve dosya yazma işlemi bittikten sonra hedef dosyayı günceller.

$ dosya-yonetimi
tackolay
📝 Metin İşleme

Klasik metinleri okutan komutun (cat) tersidir, satırları "En alttan en üste" okuyarak döker

$ tac /var/log/syslog
dircolorskolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Terminallerde (ls) ile gördüğümüz dosya formatlarına ait Renklendirme(Color) kütüphane profillerini düzenler

$ eval "$(dircolors -b)"
localekolay
🖥️ Sistem Yönetimi

İşletim sistemindeki karakter seti, para birimi (TRY), dil (UTF-8) matrisini listeler

$ locale
localedefzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Linux cihazınıza yüklendiği halde bulunmayan yeni bir dil veya alfabe karakter matrisini Kernel'e derler

$ sudo localedef -i tr_TR -f UTF-8 tr_TR.UTF-8
userskolay
👤 Kullanıcı Yönetimi

Sadece şu sisteme bağlı hesap profil 'isimlerini' bir sıra metin çizgisinde boşlukla süzerek fırlatır

$ users
prorta
📝 Metin İşleme

Metin dökümanlarını yazıcıdan (Printer) çıkacakçasına A4 kâğıt sayfalarına ve multi sütunlara bölümlendirir

$ pr -l 60 belge.txt
chrootzor
🖥️ Sistem Yönetimi

Mevcut Linux işletim sisteminin Root (Kök /) klasörünü değiştirerek sanal ve izole bir hapis sistemi başlatır

$ sudo chroot /mnt/kurtarma /bin/bash
pwckorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

İşletim sisteminin şifre (/etc/passwd) ve Gölge(Shadow) dosyalarındaki kritik yazım bozukluğu ve yetki hatalarını denetler

$ sudo pwck
grpckorta
👤 Kullanıcı Yönetimi

Sistem yönetimindeki Grupların (/etc/group) konfigürasyonlarını, çökmüş yapıları hata kontrolden süzdürtür

$ sudo grpck
getfaclorta
🛡️ Yetki Yönetimi

Dosyaların ve dizinlerin geleneksel (rwx) dışındaki Ekstra Erişim Kontrol Listesi (ACL) detaylarını ayıklar

$ getfacl patron_notu.txt
setfaclzor
🛡️ Yetki Yönetimi

Linux donanımlarında kullanıcı bazlı izole yetkiler(ACL) tanımlayarak dosya ağaçlarını kilitler/açar

$ setfacl -m u:ahmet:rw gizli.doc
chattrzor
🛡️ Yetki Yönetimi

Geleneksel erişimden bile sert, Root'un dahi dokunamayacağı Ext Kernel özellik (Attribute) bariyerleri basar

$ sudo chattr +i root_sifresi.txt
lsattrorta
🛡️ Yetki Yönetimi

Ext2/Ext3/Ext4 disklerindeki Kernel korumalı Chattr dosya/klasör niteliklerini (Attributes) şemasalar

$ lsattr silinemeyen.txt
zshkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Z Shell: Özelleştirmeleri, eklentieri ve Oh-My-Zsh konseptiyle programcıların vazgeçilmez terminal motorudur

$ zsh
bashkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Bourne Again SHell: Neredeyse tüm global Linux sistemlerindeki Kernel ile konuşan Varsayılan Terminal Konsoludur

$ bash
fishkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Friendly Interactive SHell: 0 Konfigürasyonla müthiş renkli kelime otomatik tamamlaması sunan Akıllı Terminaldir

$ fish
kshkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

KornShell: Bash'dan çok daha eski ve gelişmiş bir Unix scriptleme yapısı/ara yüz dilidir

$ ksh hesapla.ksh
dashkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

Debian Almquist Shell: Çok hızlı, ultra minimal POSIX (eski) uyumlu ve bashin light sistem arkaplınıdır

$ dash
tcshkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

TENEX C Shell: C programlama diline çok benzer script yapısı ve lisanıyla geliştirilmiş tarihi Terminal C-Arayüzüdür

$ tcsh
cshkolay
🖥️ Sistem Yönetimi

C Shell: En eski sistem kütüphanelerinden; değişkenleri C dilindeki süslü yapılar gibi işleyen ilkel Kernel arabirimidir

$ csh
zgreporta
📝 Metin İşleme

Açılmamış Gzip/Zipped sıkıştırılmış (.gz) arşiv arşiv paketlerinin içerisindeki kelimeleri bulur çıkartır

$ zgrep -i "ERROR" kernel.log.1.gz